Özel Hukuk

Vasiyetname

Vasiyetname Nedir?

Vasiyetname, miras bırakanın son istek ve arzuları ile mirasının paylaşım esaslarını belirleyen yazılı belge yahut sözlü beyandır. Kişi bu yol ile, mirasının kimlere ve ne şekilde paylaştırılması gerektiği hususunda tek başına tasarrufta bulunabilir. Vasiyetname, resmi memur (noter, hakim vb.) huzurunda yapılabileceği gibi miras bırakanın kendi el yazısı ile veya koşulları varsa sözlü beyan yolu ile de geçerli bir şekilde yapılabilir.

Bir kimsenin ölümünde hüküm doğurmak üzere yaptığı irade beyanına vasiyetname denir.

Vasiyetçinin Taşıması Gereken Nitelikler

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 502. maddesinde, kişilerin vasiyetname düzenleyebilmeleri için taşımaları gereken şartlar öngörülmüştür. Bunlar;

  • 15 yaşını doldurmuş olmak,
  • Ayırt etme kudretine sahip olmaktır.

Madde 502
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir.

Yargıtay, yerleşik uygulamasına göz önüne alındığında mirasçılar, vasiyetname geçersiz olsa dahi; miras bırakanın son arzusuna saygı duyup vasiyetnameye geçerlilik tanıyabileceklerinden, dava açılıp iptal hükmü alınmadıkça vasiyetnamenin geçerliliğini koruduğu görüşündedir.

Vasiyetname Türleri

Mevzuatımızda, üç çeşit vasiyetname öngörülmüştür ve her bir vasiyetname türünün geçerliliği belirli şekil şartlarına bağlanmıştır.

  1. Resmi Vasiyetname
  2. El Yazılı Vasiyetname
  3. Sözlü Vasiyetname

Madde 531
Vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir.

Resmi Vasiyetname

Türk Medeni Yasası 532 ve devamı maddelerinde düzenlenen resmi vasiyetname, resmi memur tarafından iki tanığın katılmasıyla düzenlenir. Vasiyetnameyi düzenleyecek resmi memur; Sulh hakimi, noter veya kanunda kendisine yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.

Kanunda sayılan bazı kişiler vasiyetnamenin hazırlanmasında resmi görevli memur veya tanık olarak bulunamazlar. Bunlar;

  • Fiil ehliyeti bulunmayanlar,
  • Kamu hizmetinden yasaklılar,
  • Okur-yazar olmayanlar,
  • Miras bırakanın eşi, alt ve üst soy kan hısımları, kardeşleri, bunların eşleridir
  Usulü

Resmi vasiyetnamenin düzenlenmesi usulü, vasiyetçinin vasiyeti okuyabiliyor ve imzalayabiliyor olması ve okuyamıyor ve imzalayamıyor olması ihtimallerine göre iki şekilde gerçekleşmektedir.

Miras bırakan, vasiyetnameyi okuyabiliyor ve imzalayabiliyor ise;

  1. Miras bırakan, ölüme bağlı tasarruflarını resmi memura yazılı yahut sözlü olarak bildirir.
  2. Resmi memur, miras bırakanın arzularını içeren vasiyetnameyi okuması için miras bırakana verir.
  3. Vasiyetname, uygun bulunması halinde miras bırakan tarafından imzalanır.
  4. Resmi memur, imzalamak suretiyle vasiyetnameyi imzalar.
  5. Vasiyet eden vasiyetnameyi okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini memur huzurunda iki tanığa bildirir.
  6. Tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyet edenin tasarrufa ehil olduğunu vasiyetnameye yazarak altını imzalarlar.
Gerçekleşen bu usuli işlemler, resmi vasiyetname için geçerlilik şartıdır.

Miras bırakan, vasiyetnameyi okuyamıyor ve imzalayamıyor ise;

  1. Vasiyet eden beyanlarını resmi memura bildirir,
  2. Resmi memur, kendisine yönelen beyanlar doğrultusunda vasiyetnameyi düzenler,
  3. Resmi memur, vasiyetnameyi iki tanığın önünde vasiyet edene okur,
  4. Miras bırakan, uygun görürse vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder,
  5. Tanıklar, hem miras bırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini; hem vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından miras bırakana okunduğunu ve onun vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar.
Her ne kadar başlıkta “okuyamıyor, imzalayamıyor” ibareleri yer alsa da, bu vasiyetname türünü hem okuma yazma bilenler hem de bilmeyenler yapabilir.

Resmi vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür.

El Yazılı Vasiyetname

Türk Medeni Yasası 538. maddesinde düzenlenen el yazılı vasiyetnamenin, tamamı bizzat vasiyetçi tarafından el yazısıyla yazılır. Vasiyetçi, el yazılı vasiyetnamede, içeriğin tamamını kendi el yazısı ile yazmak, el yazısı ile tarih atmak ve imzalamak durumundadır.

Kanun koyucunun, vasiyetnamenin tamamının el yazısı ile yazılmış olması şartını aramasındaki amacı, vasiyetçinin iradesine aykırı olarak vasiyetnamenin tahrip edilmesini önlemektir.

El yazılı vasiyetname, niteliği gereği ancak okuma-yazma bilen kişilerce düzenlenebilir.

Madde 538
El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.

  Geçerlilik Şartları
  • Vasiyetnamenin tamamı vasiyetçinin el yazısı ile düzenlenmiş olması,
  • Vasiyetnamenin düzenlenme tarihinin mevcut ve vasiyetçinin el yazısı ile belirtilmiş olması,
  • Vasiyetnamenin vasiyetçi tarafından imzalanmasıdır.

El Yazılı Vasiyetname Örneği

El Yazılı Vasiyetname Örneği
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere notere, sulh hukuk hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. Açık olarak verilebileceği gibi kapalı da verilebilir. Ancak tevdii bir geçerlilik şartı değildir.

Sözlü Vasiyetname

Mevzuatımızda, miras bırakanın olağanüstü durumların söz konusu olması sebebiyle resmi yahut el yazılı vasiyetname düzenleme imkanının bulunmaması halinde, sözlü olarak vasiyet bırakması mümkün kılınmıştır. Geçerli bir sözlü vasiyetten bahsedebilmek için son arzuların usulüne uygun olarak iki tanığa anlatılması gerekir. Miras bırakan bu iki tanığa beyanına uygun bir vasiyetname yazma görevi yükler.

Resmi vasiyet düzenlenmesinde okur yazar olma koşulu dışında tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.
  Usulü
  1. Miras bırakan tarafından, son arzular iki tanığa iletilir,
  2. Miras bırakan tarafından görevlendirilen tanıklardan biri, kendilerine beyan edilen son arzuları yer, yıl, ay,  günü belirterek yazıya döker,
  3. Yazım işlemini takiben iki tanık da belgeyi imzalar,
  4. Yazılıp imzalanan belge tanıkların ikisi tarafından birlikte yetkili makama teslim edilir.
    Yetkili makam bir sulh veya asliye hukuk mahkemesi veya kanunda yazan diğer yetkili makamlardır.
Tanıklar mahkemeye beyanda bulunurken, miras bırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini ve olağanüstü durum içinde kendini anlattığını hâkime beyan ederler.

Miras bırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer.

vasiyet

Vasiyetten Dönmek

Vasiyetname düzenlenmesi, tek taraflı ölüme bağlı tasarruf olarak kabul edilmesi sebebiyle, vasiyet eden tek taraflı iradesi ile düzenlediği vasiyetten vazgeçebilecektir. Düzenlenen vasiyetnameden aşağıdaki yollar izlenmek suretiyle dönülebilir.

  • Yeni vasiyetname düzenlemek suretiyle,
    Vasiyetname düzenleyen, düzenlediği vasiyetnameden döndüğünü açık yahut örtülü biçimde beyan ettiği yeni bir vasiyetname ile, önceden düzenlemiş olduğu vasiyetnameden dönebilecektir.
  • Vasiyet bırakanın, düzenlemiş olduğu vasiyetnameyi yok etmesi suretiyle,
    Vasiyetname düzenleyen, düzenlemiş olduğu vasiyetnameyi somut olarak yok etmek suretiyle vasiyetnameden dönebilecektir.
  • Vasiyet edilen mal varlığının, miras bırakanın terekesinden çıkması suretiyle,
    Muris, vasiyet ettiği belirli malı elinden çıkarmış, satmış ise vasiyetten vazgeçtiği farzolunur.

 

Vasiyetnamenin İptali

Vasiyetname bir hukuki işlem olsa da, kanun koyucu vasiyetnamenin geçerlilik koşullarını sağlamaması halinde, vasiyetçinin son arzularının önemine binaen kesin hükümsüz olmasını değil iptal edilebilir olmasını kabul etmiştir. Bu açıdan düzenlenen resmi, el yazılı yahut sözlü vasiyetnamenin hükümsüz olması, vasiyetnamenin iptali halinde yarar sağlayacakların açacağı vasiyetnamenin iptali davası ile mümkündür.

Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetin iptali davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir. Bununla birlikte iptal davası vasiyetnamenin tamamının yahut bir kısmının iptaline ilişkin olarak açılabilir.

  İptal Sebepleri
  • Vasiyetçinin tasarruf ehliyetinin bulunmaması,
  • Vasiyetnamenin yanılma, aldatma, hile, korkutma veya zorlama yoluyla yapılması,
  • Vasiyetnamenin gerek içeriğinin gerekse de bağlandığı koşullar yahut yüklemelerin hukuka ve ahlaka aykırı olması,
  • Vasiyetnamenin Şekil yönünden noksan olması vasiyetin iptali sebepleridir.
Vasiyetnamenin iptali davası, vasiyet bırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde, hak düşürücü sürelere riayet edilmek suretiyle açılmalıdır. Vasiyetnamenin iptali davası;

  • Davacının ölüme bağlı tasarrufu, iptal sebebini, kendisinin hak sahibi olduğunu öğrenmeden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde,
    Bu bir yıllık hak düşürücü süre vasiyetname usulüne göre açılıp ilgililerine okunmadan işlemeye başlamaz.
  • Herhalde vasiyetname açılma tarihi üzerinden iyi niyetli davalılara karşı on yıllık süre içerisinde,
  • Ve son olarak herhalde vasiyetname açılma tarihi üzerinden kötü niyetli davalılara karşı yirmi yıllık süre içerisinde açılmalıdır.
Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makeleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dikkatinizi Çekebilir!

Close
Close
Close