Özel Hukuk

Satış Sözleşmesi Türleri

Borçlar Hukuku Kapsamında Satış Sözleşmesi Çeşitleri

Satış sözleşmesi, satıcının satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği; sözleşme çeşitleri arasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda en kapsamlı ele alınan (TBK. md. 207-281) olan tam iki tarafa borç yükleyen sözleşme türüdür.

Satış Sözleşmesi Türleri

Satış Sözleşmesinin Türk Borçlar Kanunu’nda Farklı Çeşitleri Mevcuttur.

  • Satılanın Niteliğine Göre Satış Sözleşmeleri
    1. Taşınır Satışı
    2. Taşınmaz Satışı
  • Örnek Üzerine Satış Sözleşmeleri
  • Beğenme Koşuluyla Satış Sözleşmeleri
  • Mülkiyeti Saklı Tutma Şartıyla Satış Sözleşmeleri
  • Kısmi Ödemeli Satış Sözleşmeleri
    1. Taksitle Satış
    2. Önödemeli Taksitli Satış
  • Artırma Yoluyla Satış
    1. Cebri Artırma
    2. İsteğe Bağlı Artırma

Taşınır Satışı

Yapılış amacı önemli olmaksızın, herhangi bir bozulma meydana gelmeden taşınabilen tüm yapılar taşınır mal olarak ifade edilir. Hukuk sistemimizde satış sözleşmesi kapsamında menkul ve gayrimenkul değerlerin satışı farklı usullere tabidir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 209. ve devamı maddelerinde düzenlenen taşınır satışı, kural olarak satılanın mülkiyetini geçirmek amacıyla zilyetliğin alıcıya geçirilmesi ile mümkündür.

Taşınmaz Satışı

Özüne zarar vermeksizin, bir yerden bir yere götürülmesi mümkün olmayan, bir değere sahip eşyaya, taşınmaz mal ya da gayrimenkul adı verilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 237. ve devamı maddelerinde düzenlenen taşınmaz satışı, kural olarak kanunda öngörülen resmi şekil şartı yerine getirilmek suretiyle mümkündür.

Taşınmaz satışı, satışı vaadi, geri alım ve alım sözleşmeleri, resmî şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz.

Önalım sözleşmesinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.

Örnek Üzerine Satış

Tarafların satılan malın alıcıya teslim edilmiş olan belirli bir örneğine uygun olması hususunda anlaştıkları satış türüdür. Bu tür satış sözleşmelerinin konusunu misli mallar oluşturur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 247. maddesinde tanımlanan örnek üzerine satışta, kendisine örnek verilen tarafın, elindeki örneğin kendisine verilmiş örnek olduğunu ispat külfeti bulunmamaktadır.

Alıcıya verilen örnek, alıcının kusuru bulunmaksızın bozulursa yahut yok olursa, satılan malın örneğe uygun olmadığını ispat külfeti alıcıya geçecektir.

Beğenme Koşuluyla Satış

Alıcının satılanı denemek suretiyle yahut gözden geçirerek beğenmesi koşuluyla yapılan satış türüdür. Alıcı, satılan malı deneme yahut gözden geçirmeden sonra kabul veya reddetmekte serbesttir. Diğer bir ifade ile 6098 sayılı Kanun 249. maddesinde tanımlanan beğenme koşuluyla satışta, satılan alıcının zilyetliğine geçmiş olsa da, kendisi tarafından kabul edilmedikçe mülkiyet satıcıda kalacaktır.

Mülkiyeti Saklı Tutma Şartıyla Satış

Satılan alıcıya teslim edilmiş olmakla birlikte mülkiyetin satıcıda kaldığı, satış bedelinin tamamının ödenmesini takiben mülkiyetin de alıcıya geçtiği satış türüdür.

Sözleşme resmi şekilde (noterde) yapılmalı ve tutulan özel sicile kaydedilmelidir.

Mülkiyeti saklı tutma şartıyla satış, yalnızca taşınır mallar için söz konusu olabilir. Hayvan satışlarında bu tür satış söz konusu değildir.

Taksitle Satış

Satıcının satılanı alıcıya satış bedelinin ödenmesinden önce teslim etmeyi, alıcının da satış bedelini kısım kısım ödemeyi üstlendiği sözleşme türüdür.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 253. ve devamı maddelerinde düzenlenen taksitle satış, adi yazılı şekilde ve özel olarak düzenlenen sözleşmeyle gerçekleşmektedir.

Taksitle satış sözleşmesi satıcı açısından sözleşmenin kurulduğu andan itibaren, alıcı açısından ise sözleşme nüshasının eline geçmesinden 7 gün sonra hüküm doğurur. Buna karşın alıcı bu 7 günlük süre içerisinde olağan gözden geçirme dışında bir kullanımda bulunursa artık sözleşme kendi içerisinde yürürlüğe girmiş sayılır.

Alıcı satış bedelinin en az %10’unu peşin, kalanını ise sözleşmenin kurulmasından itibaren 3 yıl içerisinde ödemekle yükümlüdür.

Önödemeli Taksitli Satış

Taksitle satışa benzer olan önödemeli taksitli satış eski borçlar kanununda yer almamış olup ilk defa 6098 sayılı kanun ile ele alınmıştır.

Düzenlemeye göre taksitle satış ile mülkiyeti saklı tutma şartıyla satış türlerinin birleşimi niteliğinde olan bu tür sözleşmelerde, alıcının kısmi ödemeleri sona erene dek satılan satıcıda kalmaya devam edecektir.

Satıcının bedele ek olarak bedel isteme hakkını saklı tuttuğu kayıtlar 268. madde kapsamında geçersiz kılınmıştır.

Artırma Yoluyla Satış

Artırma yoluyla satış türü, cebri artırma ve isteğe bağlı artırma olmak üzere iki şekilde karşımıza çıkmaktadır.

Cebri Artırma

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında yapılan artırma türüdür.

İsteğe Bağlı Artırma

İhtiyari olarak yapılan artırma türüdür. Yeri, zamanı ve şartları önceden belirlenen artırmaya herkes katılabilir.

Sözleşme hazır bulunanlardan en yüksek bedel teklifinde bulunan ile yapılmış sayılır. İhale bedeli, aksi kararlaştırılmamışsa derhal ödenir.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makeleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dikkatinizi Çekebilir!

Close
Close
Close