Kamu HukukuKarma HukukÖzel Hukuk

Kanun Yolları

Yargı kararlarının incelenmesini ve değiştirilmesini amaçlayan yargısal başvuru imkanları

Yargılama makamı olan mahkemelerce, vakıaların incelenmesi nihayetinde verilen kararlar, uygulamada her daim mutlak adaletin temin edilmesini sağlayamamakta, yersiz-hukuka aykırı kararlar verilebilmektedir. Hukuk sistemimiz bu gibi durumlarda, yargı kararlarının tekrardan incelenmesini ve değiştirilmesini sağlamak için davanın taraflarına ve bazı hallerde başsavcıya birtakım başvuru imkanları tanımıştır.

Dava açmakta olduğu gibi, kanun yoluna başvurmakta da hukuksal çıkarın varlığı gereklidir. Bu kapsamda nihai yargı kararı lehine yahut aleyhine verilen kimseler, yararının olduğu hallerde kanun yoluna başvurabilecektir. Bununla birlikte bu başvuru, kanunda belirtilen süreler içerisinde yapılmalıdır. Aksi takdirde başvuru hakkı düşecek, verilen nihai karar kesinleşecektir.

Hukuk sistemimizde kanun yolları; olağan ve olağanüstü kanun yolları olmak üzere iki ana başlıkta ele alınmaktadır. Olağan kanun yolları, mahkemece verilen nihai kararın kesinleşmesinden önce başvurulabilen ve kararın kesinleşmesini önleyen başvuru yollarıdır. Olağanüstü kanun yolları ise, mahkemece verilen nihai karara karşı süresi içerisinde olağan kanun yollarına başvurulmaması halinde kesinleşen yahut süresi içerisinde başvurulmasını takiben inceleme neticesinde kesinleşen yargı kararlarına karşı tanınmış kanun yollarıdır.

İtiraz

İtiraz müessesesi, ilk derece mahkemelerince verilen hakim kararları ve kanunun gösterdiği durumlarda, verilen mahkeme kararına karşı başvurulabilen ve verilen kararın başka bir mercii tarafından incelenmesine olanak tanıyan başvuru yoludur.

İtiraza konu kararlar; soruşturma evresinde Sulh Ceza Hakimi kararları, naip hakimin kararları ve istinabe olunan hakimin kararları ile nihai karardan önce verilen ve nihai karara esas teşkil etmeyen kararlardır.

İstinaf

İstinaf müessesesi, ilk derece mahkemelerince verilen nihai kararın incelenmesini sağlayan başvuru yoludur. İstinaf denetimi yapmak üzere Bölge İstinaf Mahkemelerinin kurulması 5235 sayılı Kanunla öngörülmüş ve 20 Temmuz 2016 tarihi itibariyle istinaf mahkemeleri çalışmaya başlamıştır.

İstinaf denetimi için esas olan talebin varlığıdır. Buna karşın hukuk sistemimiz kimi dosyaların kendiliğinden, otomatik olarak istinaf denetimine gitmesini öngörmüştür.

Temyiz

Temyiz müessesesi, istinaf üzerine verilen kimi kararların ve kanunda gösterilen kimi kararların karşısında başvurulabilen ve denetimin Yargıtay ve Danıştay tarafından yapıldığı kanun yoludur.

Temyiz denetim yoluna başvurunun temel şartı, verilen hükümde hukuka aykırılığın söz konusu olmasıdır. Yargı kararlarında ilgili hukuk kurallarının uygulanmaması yahut yanlış uygulanması hukuka aykırılığı ifade eder.

Yargılamanın Yenilenmesi

Yargılamanın yenilenmesi müessesesi, kesinleşmiş mahkeme kararlarına karşı başvurulabilen, hukuka aykırı olarak kesinleşmiş kararların denetlenerek yapılan yargılamanın yenilenmesine olanak tanıyan olağanüstü kanun yoludur.

Yargıtay Başsavcısının İtirazı

Mevzuatımızda “Yargıtay ceza dairelerinden birinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, re’sen veya istem üzerine, ilâmın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz.” düzenlemesinden hareketle, Yargıtay Başsavcısının İtirazı olağanüstü kanun yollarından kabul edilmiştir.

Kanun Yararına Bozma

Kanun yararına bozma müessesesi, ilk derece mahkemeleri kararlarının istinaf ve temyiz safhalarından geçmeksizin kesinleşmesi halinde, kesinleşen kararlarda hukuka aykırılığın giderilmesi gayesiyle başvurulabilen olağanüstü kanun yoludur.

Kanun yararına bozma idari yargılamalar kapsamında, yanlış hukuki kararların hukuk sisteminde yerleşmesini önleme amacını taşımaktadır. Bu kapsamda kural olarak daha önceden kesinleşmiş mahkeme kararının hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmamaktadır. Buna karşın adli yargılamalarda ise, kanun yararına bozma kararı, kesinleşmiş mahkeme kararının hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaktadır.

 

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makeleler

2 Yorum

  1. Merhabalar Avukat Bey. Kamuda yöneticiyim. Görev yapmış olduğum dairenin hemen önüne alkollü içecekler satılan Ekomini açıldı. Küfürün biri bin para. Belediye buna nasıl izin verebilir ? Resmi kurumların böyle ayağının dibinde alkollü ürünler satılabilir mi?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dikkatinizi Çekebilir!

Close
Close
Close