Kamu Hukuku

İdam

Ölüm Cezası Nedir?

Ölüm cezası, devletin bir suçun karşılığı olarak mahkumun hayatına son vermesidir. Cezaya çarptırılan kişinin söz konusu cezasının infazına idam denir. İngilizcede death penalty ya da capital punishment olarak isimlendirilen idam cezası, günümüzde hala kriminoloji hukuk teorilerinde tartışılan önemli bir konudur. Tarihsel olarak, ölüm cezaları sıklıkla işkence eşliğinde infaz edilmiş ve halka açık olarak yapılmıştır. Günümüzde  58 ülkede halen ölüm cezası kullanılmaktadır. 98 ülke ölüm cezasını hukuken tamamen kaldırmış, 7’si savaş suçları ve istisnai durumlar dışında kaldırmış, 35’i ise fiilen ölüm cezasını uygulamadan kaldırmıştır. Uluslararası Af Örgütü, 140 ülkeyi hukuken ya da fiilen idam karşıtı, 58 ülkeyi idam taraftarı olarak sınıflandırmaktadır. Ölüm cezası en yaygın olarak Asya’da kullanılmaktadır, infazların % 90’ı Asya kıtasında gerçekleşmektedir.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun, 2007, 2008 ve 2010’da ölüm cezalarını uygulamama çağrısı yapan kararları mevcuttur. Avrupa Birliği’nde ise, Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi’nin 2. maddesi gereği ölüm cezası kullanımı yasaktır.

Madde 2
Herkes, yaşama hakkına sahiptir.
Hiç kimse, ölüm cezasına çarptırılmamalı veya idam edilmemelidir.

Avrupa Birliği’ne ek olarak, Türkiye ve Rusya’nın da üyesi olduğu Avrupa Konseyi de üyelerinin ölüm cezasını kullanmasını yasaklamaktadır. Bu doğrultuda Türkiye’de ölüm cezası 1984’ten beri uygulanmamakta, 2004’ten beri hukuk sisteminde mevcut bulunmamaktadır.

Günümüzde yurt içinde ve dışında özellikle çocuklara yönelik taciz suçları, nitelikli cinayet yahut terör suçlarının gerçekleşmesinin ardından, toplumdan kısmen idam cezasının geri gelmesi yönünde talepler gündeme gelmektedir. Söz konusu taleplerin genel dayanağı idam cezasının caydırıcılığı ve belirli suçlarda cezanın işlenen suç sonucunda hak edildiğine inanıştır. Buna karşın toplumun kalan kısmı ise ömür boyu hapis cezası ile caydırıcılık konusunda hiçbir farkı olmadığını, insan haklarını çiğnediğini, yanlış infazlara yol açtığını, müebbet hapis cezasının yeterli olduğunu ileri sürerek söz konusu talebin karşılık almaması gerektiği taraftarıdır.

Çağdaş ceza hukuku amaç bakımından öncelikle genel ve özel önleme fonksiyonu olmak üzere birçok fonksiyonu yerine getirmektedir.
Genel önleme fonksiyonu, mahkumun cezalandırılması ile diğer potansiyel suçlular üzerindeki caydırıcılıktır.
Özel önleme fonksiyonu ise mahkumun toplumdan uzaklaştırılarak  ıslah edilmesidir. İşte bu noktada idam cezası çağdaş ceza hukukunun özel önleme fonksiyonundaki ”ıslah etme” amacının yerine getirmeyecektir. Bununla birlikte söz konusu yaptırım kararına karşı cezanın niteliği gereği itiraz yolunun da bulunmaması, tarihte de görüldüğü üzere dünyanın doğusu yahut batısı fark etmeksizin geri dönülemez hatalara sebebiyet vermektedir.

Tüm bunlara ek olarak kanaatimce devletin ceza verme hakkının yaşamı sonlandırmayı kapsamaması, çağdaş ceza hukukunun öç almayı hedeflememesi ve söz konusu yaptırımın geri dönüşü olmaması sebebiyle çağdaş ceza hukuku kapsamında idam cezası uygulamasının kabul görmesi mümkün değildir.

İdam cezasının teorik olarak Türkiye için mümkün olup olmaması hususu ise; Avrupa Konseyinin dışına çıkılması, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. ve 13. ek protokollerinden vazgeçilmesi, Türkiye  Cumhuriyeti Anayasası’nın 15,17,38 ve 87. maddelerinin değiştirilerek idam cezasının bir ceza türü olarak uygulanmasının dayanağı oluşturularak kanun koyucu tarafından söz konusu cezanın kanunla düzenlenmesi yolu izlenerek ölüm cezasının bir yaptırım olarak Türk Ceza Hukuku kapsamına girmesi mümkündür.

Buna karşın ”idam” kavramının Türk Ceza Hukuku kapsamına girmesinden önce meydana gelen eylemlere karşı ”idam” yaptırımının uygulanması, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin gereği olan aleyhe cezanın geriye yürümemesine aykırılık teşkil edeceğinden dolayı mümkün değildir. Aleyhe cezanın geriye yürümemesi, evrensel bir ilkedir ve uygulamada ilkenin terk edilmesi söz konusu olamayacaktır.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makeleler

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dikkatinizi Çekebilir!

Close
Close
Close